Xã Đăk Tô nằm ở phía tây của tỉnh Quảng Ngãi, có đường Quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh) đi qua với chiều dài khoảng 20 km; phía nam giáp với các xã Đăk Mar, Đăk Pxi; phía phía đông giáp xã Kon Đào, xã Đăk Pxi; phía bắc giáp xã Ngọk Tụ, xã Kon Đào; phía tây giáp xã Bờ Y, xã Sa Loong. Địa hình chủ yếu là đồi núi, xen kẽ các thung lũng và dòng suối, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông – lâm nghiệp và du lịch sinh thái. Xã Đăk Tô được sáp nhập từ 04 đơn vị hành chính gồm: xã Diên Bình, xã Pô Kô, xã Tân Cảnh, Thị trấn Đăk Tô và bắt đầu đi vào hoạt động kể từ ngày 01/7/2025. Sau sáp nhập, xã có tổng diện tích là 218,38km². Toàn xã có 19 dân tộc anh em cùng chung sống với quy mô dân số 35.216 người, trong đó dân tộc thiểu số là 13.422 người, chiếm tỉ lệ 38,11%.  Địa giới hành chính được chia làm 31 khối phố, thôn, mặt bằng dân trí không đều, trong đó có các thôn nằm cách xa trung tâm xã với trình độ văn hóa thấp, đa phần là người đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, lao động chủ yếu là nông nghiệp.

Dấu ấn lịch sử

Tên gọi “Đăk Tô” bắt nguồn từ dòng suối nước nóng trong vùng cư trú của người Xê Đăng – một dân tộc bản địa sinh sống lâu đời tại đây. Trong ngôn ngữ Xê Đăng, “Đăk” nghĩa là nước, “Tô” là tên gọi địa phương gắn với suối thiêng.

Trước thế kỷ XX, cộng đồng người Xê Đăng đã hình thành các làng cư trú gắn liền với lưu vực sông suối, đồi núi – tạo nên một hệ thống xã hội truyền thống bền vững.

Thời Pháp thuộc, đầu những năm 1920, thực dân Pháp thiết lập đồn Đăk Tô để kiểm soát vùng đất này. Đồn vừa mang chức năng quân sự vừa hành chính, do quan đồn người Pháp tên Bui Ron trấn giữ. Đây là nền móng cho đơn vị hành chính Đăk Tô sau này.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Đăk Tô là địa bàn chiến lược, nổi bật với trận đánh Tân Cảnh – Đăk Tô năm 1972, nơi quân Giải phóng giành thắng lợi vang dội, góp phần thay đổi cục diện chiến trường Tây Nguyên. Di tích chiến thắng Đăk Tô – Tân Cảnh hiện được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.

Về dân cư và văn hóa

Cư dân tại Đăk Tô gồm nhiều dân tộc như Xê Đăng, Bahnar, Kinh… sống đoàn kết, giữ gìn bản sắc truyền thống.

Các lễ hội như lễ mừng lúa mới, lễ hội cồng chiêng, đâm trâu… vẫn được duy trì, thể hiện đời sống tâm linh phong phú.

Nghề thủ công truyền thống như đan lát, dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ dân tộc là nét đặc trưng văn hóa địa phương.

Về kinh tế – xã hội

Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp với các cây trồng chủ lực như cà phê, cao su, hồ tiêu và cây dược liệu.

Chính quyền xã chú trọng đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và đời sống người dân.

Các chương trình xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo và bảo vệ môi trường đang được triển khai hiệu quả.

Di sản và phát triển

Đăk Tô ngày nay đang từng bước chuyển mình, với các chương trình xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa dân tộc.

Các điểm đến như suối nước nóng Đăk Tô, thác Đăk Sing, cầu treo Đăk Ri Pen, dòng Pô Kô… là minh chứng cho vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và tiềm năng du lịch bền vững.

Chính quyền địa phương chú trọng giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử quê hương, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc thông qua các hoạt động về nguồn tại khu di tích chiến thắng.

Bên cạnh đó, UBND xã đẩy mạnh phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với bảo vệ rừng và nguồn nước; Khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa; Tăng cường đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy khởi nghiệp tại địa phương.

Đăk Tô không chỉ là một địa danh trên bản đồ Tây Nguyên, mà còn là biểu tượng của lòng kiên cường, trí tuệ và bản sắc văn hóa. Nơi đây lưu giữ những dấu ấn lịch sử hào hùng và bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc Tây Nguyên. Từ những dòng suối nguyên sơ đến những trận chiến vang dội, từ bản làng Xê Đăng đến những thế hệ người dân kiên cường, Đăk Tô là biểu tượng của sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại. Lịch sử hào hùng và con người nơi đây chính là tài sản vô giá, là nền tảng để Đăk Tô vươn lên trở thành điểm sáng phát triển của Quảng Ngãi và cả vùng Bắc Tây Nguyên.

Một số hình ảnh giới thiệu về xã Đăk Tô: